عیبیابی گیاه سیکلامن یا نگونسار ایرانی + راه درمان | ایران درخت
سیکلامن (Cyclamen) که ما ایرانیها آن را با نام اصیل نگونسار میشناسیم، از جمله گیاهان رومیزی می باشد که ملکهی گلهای زمستانی است. دقیقاً زمانی که اکثر گیاهان به خواب زمستانی رفتهاند، سیکلامن با گلهای پروانه شکل و رنگارنگش دلبری میکند. اما نگهداری از این گیاه کمی “قلق” دارد! سیکلامن به تغییرات دما و آبیاری حساس است و اگر زبانش را ندانید، خیلی زود قهر میکند.
در این مقاله، مانند یک دکتر گیاه، تمام مشکلات، بیماریها و آفات سیکلامن را بررسی کرده و نسخه درمان آن را میپیچیم.
بخش اول: مشکلات ظاهری و فیزیولوژیک (غیر واگیر)
بیشتر مشکلات سیکلامن ناشی از اشتباه در نگهداری است، نه ویروس یا باکتری. بیایید علائم را بررسی کنیم:
۱. زرد شدن و رنگپریدگی برگها 🍂
یکی از شایعترین شکایات، زرد شدن برگهاست.
-
علت: کمبود مواد غذایی، خاک قلیایی (pH بالا)، تابش مستقیم و شدید نور خورشید، یا خشکی بیشازحد خاک.
-
✅ راهکار: از کودهای کامل استفاده کنید، گیاه را در نور غیرمستقیم قرار دهید و آبیاری را منظم کنید.
۲. ریزش برگها
-
علت: گیاه تشنه است یا هوای محیط بیشازحد خشک است (رطوبت زیر ۳۰٪).
-
✅ راهکار: آبیاری را منظم کنید (وقتی سطح خاک خشک شد). برای تأمین رطوبت، از روش “جزیره” (زیرگلدانی حاوی سنگریزه و آب) استفاده کنید.
۳. پوسیدگی طوقه (مرگ خاموش سیکلامن) ⚠️
طوقه، محل اتصال ساقه به پیاز (ژوخه) گیاه است. این حساسترین نقطه سیکلامن است.
-
علت: ریختن آب روی مرکز گیاه و ماندن رطوبت در بین ساقهها، مخصوصاً در شبهای سرد.
-
✅ راهکار: هرگز روی برگها و مرکز گیاه آب نریزید. آبیاری را از لبه گلدان انجام دهید یا گلدان را در ظرف آب بگذارید تا از زیر آب بکشد. آبیاری را صبحها انجام دهید.
۴. پژمردگی و نرم شدن گیاه (شُل شدن)
-
علت: تشنگی شدید، شوری خاک (املاح زیاد آب)، گرمای بیشازحد هوا یا نور خیلی کم.
-
✅ راهکار: اگر خاک شور است، آن را آبشویی کنید (آبیاری زیاد برای خروج نمک). گیاه را به مکان خنکتر (زیر ۲۰ درجه) و پرنورتر منتقل کنید.
۵. ریزش جوانه گل (باز نشدن غنچهها) 🥀
خیلی غمانگیز است که غنچهها قبل از باز شدن بریزند!
-
علت: دمای بالای محیط (گرمای بخاری)، نور کم، کمآبی یا کوددهی بیشازحد.
-
✅ راهکار: سیکلامن عاشق هوای خنک است؛ آن را از بخاری دور کنید.
پژمردگی و نرم شدن گلبرگ ها
۶. کوچک ماندن گلها
-
علت: دمای بالا یا کوددهی زیاد (گیاه به جای گل، برگ تولید میکند).
-
✅ راهکار: کوددهی را کاهش دهید و دمای محیط را خنک نگه دارید.
۷. طویل شدن دمبرگها (دراز و بدقواره شدن)
-
علت: نور کم. گیاه برای رسیدن به نور گردن میکشد!
-
✅ راهکار: گیاه را به پنجره جنوبی یا شرقی با نور فیلتر شده منتقل کنید.
بخش دوم: آفات موذی سیکلامن 🐛
۱. کنه سیکلامن (Cyclamen Mite)
این آفت با چشم غیرمسلح بهسختی دیده میشود.
-
نشانه: برگها و گلها در هم پیچیده، دفرمه و بدشکل میشوند. جوانهها سیاه میشوند.
-
درمان: مبارزه با آن سخت است. بهتر است قسمتهای آلوده را حذف کنید و از کنهکشهای تخصصی استفاده نمایید. هنگام خرید دقت کنید گیاه سالم باشد.
۲. تریپس (Thrips)
-
نشانه: ایجاد لکههای نقرهای یا ردِ خش روی سطح زیرین برگها و لکههای رنگی روی گلبرگها.
-
درمان: استفاده از کارت زرد حشرهگیر و سمپاشی با حشرهکشهای نفوذی.
۳. نماتد ریشه
-
نشانه: گیاه ضعیف میشود و روی ریشهها گرهها یا گالهای کوچک ایجاد میشود.
-
درمان: متأسفانه راه درمان قطعی در منزل ندارد. خاک و گلدان باید دور انداخته شوند.
بخش سوم: بیماری خاص «قهوهای شدن ژوخه»
این بیماری قارچی یا فیزیولوژیک، مخصوص سیکلامن است.
-
علائم: لکههای قهوهای یا قرمز روی غده (پیاز) زیر خاک ایجاد میشود. برگها رشد نامتقارن دارند (انگار گیاه دو طبقه شده است).
-
پیشگیری: تنها راه، استفاده از خاک استریل و گلدان تمیز در زمان کاشت است. درمان پس از آلودگی بسیار دشوار است.
سؤالات متداول (FAQ)
۱. بهترین دما برای سیکلامن چقدر است؟ سیکلامن گیاهی سرما دوست است. بهترین دما برای گلدهی باکیفیت بین ۱۵ تا ۲۰ درجه سانتیگراد است. دمای بالای ۲۵ درجه باعث توقف گلدهی و خواب گیاه میشود.
۲. چرا سیکلامن من بعد از خریدن سریع خراب شد؟ این گیاه به شوک جابجایی حساس است. همچنین در گلخانهها رطوبت بالاست، اما هوای خانه خشک است. تغییر ناگهانی دما و رطوبت عامل اصلی این شوک است.
۳. چگونه به سیکلامن آب بدهیم تا نپوسد؟ بهترین روش آبیاری از کف است. گلدان را ۱۵ دقیقه در ظرف آب بگذارید تا ریشه آب را بکشد، سپس خارج کنید تا آب اضافه برود. هرگز روی تاج گیاه آب نریزید.
۴. گل سیکلامن را از کجا میتوانیم تهیه کنیم ؟ شما میتوانید انواع رنگ های سیکلامن رو از فروشگاه های آنلاین خرید گل و گیاه مانند ایران درخت و یا بازار گل های حضوری مانند بازار گل ستاری یا بازار گل محلاتی تهیه کنید
جدول خلاصه :
| عنوان | نشانهها | علتهای محتمل | راهکار فوری | پیشگیری |
|---|---|---|---|---|
| ریزش برگ | سقوط برگها، کاهش شادابی | کمآبی، خشکی محیط | تنظیم آبیاری، افزایش رطوبت نسبی | پایش خشکی خاک؛ آبیاری زمانیکه ۲–۳ سانتیمتر سطح خاک خشک شد |
| پوسیدگی طوقه | نرمی و قهوهایشدن طوقه، خوابیدن بوته | ماندن رطوبت روی طوقه در هوای سرد | قطع آبیاری شبانه، خشک نگهداشتن طوقه، بهبود تهویه | آبیاری صبحگاهی؛ عدم خیسکردن طوقه؛ بستر با زهکشی مناسب |
| ریزش جوانهٔ گل | جداشدن غنچهها پیش از بازشدن | دمای بالا، نور کم، کمآبی، کوددهی زیاد | اصلاح نور (غیرمستقیم روشن) و دما (۱۵–۲۰°)، تعدیل کود | برنامه تغذیه متعادل؛ ثبات دمایی؛ آبیاری منظم |
| تأخیر در گلدهی | عدم تشکیل یا دیرکرد گلها | دمای نامناسب، نور ناکافی، تغییرات تغذیه، گلدان بزرگ | اصلاح دما و نور؛ بازنگری کوددهی؛ استفاده از گلدان یکسایز بزرگتر | حفظ دما ۱۵–۲۰°؛ نور کافی؛ تناسب اندازهٔ گلدان |
| گلهای کوچک | کاهش اندازهٔ گلها | دمای بالا، کود زیاد، ژنتیک رقم | کاهش کود، خنکسازی ملایم محیط | تغذیه متعادل؛ اجتناب از گرمای شدید |
| پژمردگی و نرمی بوته | شلشدن برگ و گل، افتادگی | خشکی، شوری بستر، دمای بالا، نور کم، بیماری | بررسی رطوبت و شستشوی خاک شور؛ افزایش نور پخشیده | آبیاری با آب کماملاح؛ پایش EC؛ تهویه مناسب |
| زردی برگها | کلروز عمومی یا بینرگبرگی | کمبود تغذیه، pH بالا، نور شدید، خشکی خاک | کود کامل و تنظیم pH؛ سایهدهی ملایم | کوددهی منظم؛ آبیاری پایدار؛ پرهیز از نور مستقیم ظهر |
| طویلشدن دمبرگها | کشیدگی دمبرگ و خوابیدگی برگ | کمبود نور | انتقال به مکان روشن با نور غیرمستقیم | چرخاندن گلدان و تأمین نور کافی |
| کنهٔ سیکلامن | پیچیدگی برگ و گل، بدشکلی | آلودگی نهال/نشاء، رطوبت بالا | قرنطینه و حذف بخشهای درگیر؛ در صورت لزوم استفاده از کنهکش تخصصی | بررسی دقیق هنگام خرید؛ بهداشت و تهویهٔ مناسب |
| تریپس | لکههای نقرهای/روشن در پشت برگ | آلودگی آفت | حذف برگ آلوده؛ در صورت شدت تعویض بستر/گلدان | توری پنجره، کارت زرد، پایش منظم |
| نماتد ریشه | گالهای کوچک روی ریشه، ضعف بوته | خاک/گلدان آلوده | حذف گیاه آلوده؛ گندزدایی خاک و گلدان | استفاده از بستر استریل و گلدان تمیز |
| قهوهایشدن «ژوخه» | لکههای قهوهای یا قرمز-قهوهای روی زیرلپه؛ ناهمسطحی برگها | بیماری اختصاصی سیکلامن | پس از آلودگی کنترل دشوار؛ حذف منابع آلودگی | گندزدایی خاک و گلدان پیش از کاشت؛ بهداشت محیط |